Türkiye’de 25 Ocak 1991′e kadar Kürtçe konuşmak yasaktı. Ama varlığı devlet tarafından kabul edilmeyen, dolayısıyla olmadığı düşünülen bir dili yasaklamak da kolay değildi. Bunun için Türkiye’de askeri darbe sonrasında akla ziyan bir yasa çıktı. 19 Ekim 1983 tarihli 2932 sayılı “Türkçeden Başka Dillerle Yapılacak Yayınlar Hakkında Kanun” içinde Kürtçe diliyle ilgili bir metin olmasa da bu yasa ile birlikte Türkiye’de Kürtçe’nin konuşulması, Kürtçe eğitim ve yayın yapılması, Kürtçe şarkı söylenmesi hatta Kürtçe sayıklamak ve rüya görmek dahi yasaklandı ve çok sayıda kişi bu yasayı ihlalden ceza aldı. Türkiye Cumhuriyeti tarihinde 12.422 köyün adı kürtçe olduğu ya da Kürtçeyi çağrıştırdığı için değiştirildi. Kürtçe kelimeler yanında Kürtçe harfler dahi yasaklandı. Çocuklara Kürtçe isim koymak yasak olmakla birlikte soyadı kanununda yapılan değişiklikle devlete kişinin rızası olmadan bile mahkeme kararı ile ad ve soyadının değiştirilmesi yetkisi verildi.
Ancak aynı dönem içerisinde Türkiye’de Fransızca, İngilizce, Almanca ve İtalyanca eğitim yapıldığı, hatta ibadet Arapça yapıldığı için yasa ile Türkçe dışındaki dillerin yasaklanması da kolay olmadı. Yöntem olarak da yasa kapsamında Türkiye’de Türkiye Cumhuriyeti’nin tanıdığı devletlerin birinci resmi dilleri dışındaki herhangi bir dilde düşüncelerin açıklanması, yayılması ve yayınlanması yasaklandı. (Kürtçe bu dönemde bir ülkenin birinci resmi dili olmadığı ve Irak’ta ikinci resmi dil olduğu için de Türkiye’de kürtçe konuşmak yasaklanmış oldu.)
Her ne kadar bu yasa Kürtçe için yapılmış ve Kürtçe dışındaki dillerde çok sorun çıkmamış olsa da aslında Kürtçe ile birlikte Türkiye’de 83 ile 91 yılları arasında konuşulan lazcasından, çerkezcesine yaklaşık 52 dil de yasaklanmış oldu.
Pratik olarak bundan 20 yıl önce İspanya’nın Barcelona şehrinden Türkiye’ye gelen bir Katalan, bu dönemde ülkesinde kendi dilinde özgürce Katalanca gülüp eğlenirken, dünya olimpiyatlarında kendi dilinde anons yaparken; konuştuğu dil İspanya’da birinci resmi dil yerine otonom bölge dili kabul edildiği için Türkiye’de kendi dilinde bir açıklama yaparsa 2932 sayılı yasa gereği Türkiye’nin tanıdığı bir devletin resmi dilini konuşmamaktan aslında Kürtçe konuşmakla eşdeğer bir suç işlemiş oluyordu.
Türkiye Cumhuriyeti’nin yakın tarihi gerçekten çok komik olduğu için mi ortaokuldan liseye taa Hun’lardan Göktürk’lerden başlayıp Almanya’yla birlikte yenilmiş sayıldığımız birinci dünya savaşına kadar işliyoruz? Sonrasında destansi galibiyetler (İnkılap tarihini üniversitede zorunlu ders olarak tekrar görüyoruz tabi) işledikten sonra, tam ikinci dünya savaşı çıkarken İnönü’nün ileriyi gören akıllı manevralarıyla savaşa girmekten kurtulduk diyerek liseyi bitiyoruz diye düşünmeye başladım.. ee sonra noldu?
Gokhan Kilinc
kezbankavlakoglu
Sivil ve Guzel
lanoix
Kendim yazdım, kendim sevdim :)
Ben de sevdim :)
Her ne kadar yasalar değişmiş olsa da kürtçe konusu hala bir tabu. Bu arada kürtçe yasağını kaldıran kişi de Özal’dır.
yazıları takip ediyorum, bir süredir hiç güncellenmiyordu. arka arkaya 2 yazı gelmesi iyi oldu, devamını bekliyoruz.
eski yazılar fena değil ama bu taraflı bir yazı kürtce siyasi propraganda için yapılmış bir dil gercekte boyle bir dil yok arastırıp yazsaydınız gorurdunu kurtce diye bahsettiginiz turkce, farsca arapca ermenice gibi dillerin birlesiminden uydurulmus, tarihi ve edebiyatı olmayan bir dil deil bir lehce
bu duyduğum en saçma şey.. bu zihniyet yüzündendir ki “kürt” isminin aslında “dağ türklerinin” karda yürüdüklerinde çıkan “kırt” sesinden dolayı oluştuğu “resmi” olarak kabul edilmiştir.. aynı zihniyet ilk okul 1. 2. sınıfta daha hiç bişeyden haberi olmayan çocuklara (ben de onlardan biriyim malesef) Anadolu isminin gerçekten “ana” ve “dolu” kelimelerinden türediği öğretilmeye çalışılmıştır binlerce yıllık “ANATOLIA” kelimesinden “bölünme” korkusuyla tırstığımız için… git biraz araştır oku bişey yap. balık falan ye faydası olur. zihin açar.
Gökhan (6), yazını çok beğenmiş olmama rağmen yapılan yorumlar arasında bu kadar çok sığ beyinliye rastlamış olmam beni şaşırttı.
yorumlar arasında kürtçe diye bir dilin aslında var olmadığı gibi medeniyetler arasında en eskilerden biri olan Mezopotamya’nın kendi dilini yok saymak kadar bilgi ve birikimden uzak olanlara rastlamak senin bloglalarını takip edenler hakkında ikileme düşmeme de sebep oldu.
İnternetin sık kullanılmaya başlamasıyla dimağlar açılacak, insanlar bilgisizlikten kurtulacak v.s diye düşünürken internet daha ülkemizde yeteri kadar kullanılmamasına karşılık, interneti blog takip edecek kadar aktif kullananlar arasında bile hala ortaçağ zihniyetini taşıyanları gördükçe benim bu ülkeden “Umut”umu yitirip “Can”ımdan bezip, sıktımı sıyırma vakti gelmiştir eniştem…
Gökan görebildiğim kadarıyla bloğunu alakasız, dünyadan bihaber insanlar da takip ediyor :)
Anayasa değişti, yasaklar kalktı ama zihinlerdeki yasakların kalkmasına daha çok zaman var.
Devletin Kürtçe televizyonu var ama Türkiye’de hala seçim propogandalarını kürtçe yapmak yasak.
neyin serbestliğinden bahsediyorsunuz, mahkeme kayıtlarında hala kurtçe savunma talebi reddediliyor tercüman atanmıyor ve mahkeme kayıtlarına anlaşılmayan bir dilde savunma yapıldığı yazılıyor.
Bu ülkeye ETNİK TEMİZLİK şart oldu.Bir kürd kalmayıncaya kadar bunları Türk toprağından temizlemek bize ŞARTTIR.
en iyi kürt doğmamış kürttür.
”Bir Gün Tüm TÜRK Devletleri ile Çin Seddi’nde Buluşacağız.” Başbuğ Mustafa Kemal Atatürk
somon balığı baya iyimiş diyolar beyin hücrelerine. ama pahalı biraz. alamıyosan kefal, çupra.. en kötü hamsi falan ye bari be kardeşim.. zihin açar diyorum.
güzel bir yazı
Türkiye’deki traji komik olayları güzel tespitlerle, basit, komik, iyi bir hiciv yeteneği ile aktarıyorsunuz
bazılar kürt dili yok diyor o kişiler ahmak ve cahildirler çünkü bu topraklar kürtler sayesinde vardır eyer kürtler olmasaydı birinizin adı coni öbürün cesika olurdu
“çocuktum kürtlerin kuyruğundan bahsedilirdi
nicedir uyruğundan bahsediliyor
ve kim ne söylese bu mühim mesele hakkında
mühim kanamalar tespit ediliyor hastanın dosyasında”
demiş yılmaz erdoğan taa 90′ların başında.çok ağır bedeller ödeniyor ama her şey yavaş yavaş düzeliyor.kürtçe’yi de kabul edeceksiniz.gerçi edildi sayılır zaten.
Bunlarda gelir geçer balam!.. biz niceleri gördük böyle!.Ama şu an gelindiğimiz nokta bile yadsınamaz!…Zamanla kendimizi buluruz diye umuyorum!..Bu dünya kin beslemeye,ırkları ötekileştirmeye değicek kadar uzun ömürlü değildir!..Ben kürdüm!.bununla iftihar ediyorum.Benim kürtlüğüme dil uzatma cüretini gösterenleri,onların türklüğüne saygı duyarak cezalandırıyorum!… herkese sevgilerimle!..